Choroba nerek u psa: objawy, diagnostyka i leczenie

Choroba nerek u psa to jedno z poważniejszych i niestety coraz częściej diagnozowanych schorzeń we współczesnej weterynarii. Ze względu na rolę, jaką nerki odgrywają w organizmie czworonoga — usuwania toksyn i produktów przemiany materii — niewydolność tego narządu niesie za sobą poważne konsekwencje metaboliczne, immunologiczne i ogólnoustrojowe, mogąc prowadzić do groźnych powikłań zdrowotnych, a nawet śmierci podopiecznego. W artykule przedstawię kompleksowe omówienie tematu chorób nerek u psa, ich objawów, diagnostyki, leczenia oraz znaczenia odpowiedniej diety w terapii.

 

 

Spis treści

1. 1. Choroba nerek u psa — znaczenie narządów i patogeneza
   2. Choroba nerek u psa: objawy wczesne i zaawansowane
   3. Przewlekła choroba nerek u psa — mechanizm i podłoże
   4. Ostra niewydolność nerek — etiologia i przebieg
   5. Choroba nerek u psa: leczenie i jego postępowanie
   6. Choroba nerek u psa: dieta — rola żywienia w terapii
   7. Diagnostyka chorób nerek u psa: metody kliniczne i laboratoryjne
   8. Profilaktyka — jak zapobiegać chorobom nerek u psów?
   9. Choroba nerek u psa: FAQ — najczęściej zadawane pytania

 

Choroba nerek u psa — znaczenie narządów i patogeneza

Nerki psa pełnią funkcje znacznie wykraczające poza produkcję moczu. Odpowiadają za regulację gospodarki wodno-elektrolitowej, usuwanie produktów przemiany materii (m.in. mocznika i kreatyniny), produkcję hormonów (erytropoetyny, reniny) oraz utrzymywanie równowagi kwasowo-zasadowej. Patologie nerek, niezależnie od ich przyczyny, prowadzą do postępującej utraty zdolności filtracyjnych. W efekcie dochodzi do kumulacji toksyn we krwi, zaburzeń elektrolitowych i zakwaszenia organizmu.

 

Choroba nerek u psa może mieć charakter ostry lub przewlekły. Ostra niewydolność rozwija się gwałtownie i może prowadzić do odwracalnych uszkodzeń, o ile leczenie zostanie wdrożone natychmiast. Przewlekła choroba nerek (PChN) natomiast ma charakter postępujący i nieodwracalny, a jej leczenie polega na łagodzeniu objawów oraz spowolnieniu procesu degradacji.

 

Choroba nerek u psa: objawy wczesne i zaawansowane

Objawy choroby nerek u psa są niespecyficzne i zależą od stopnia zaawansowania schorzenia. W początkowej fazie mogą być subtelne i trudne do zauważenia. Do najczęstszych symptomów należą: 

• stopniowe zmniejszanie apetytu, 
• wzmożone pragnienie (polidypsja), 
• częstsze oddawanie moczu (poliuria), 
• spadek masy ciała, 
• osowiałość. 

 

W miarę postępu choroby pojawiają się bardziej nasilone objawy kliniczne: 

• wymioty, 
• biegunki, 
• nieprzyjemny zapach z pyska (typowy dla mocznicy), 
• bladość błon śluzowych, odwodnienie, 
• owrzodzenia w jamie ustnej,
• zmatowienie sierści,
• drgawki, 
• w skrajnych przypadkach nawet śpiączka.

Warto podkreślić, że objawy mogą się różnić w zależności od postaci choroby oraz indywidualnych cech psa. U wielu zwierząt jedynym objawem przez długi czas może być zwiększone pragnienie i częstsze oddawanie moczu. Właśnie dlatego tak ważna jest obserwacja pupila i regularne badania kontrolne.

Przewlekła choroba nerek u psa — mechanizm i podłoże

Przewlekła choroba nerek u psa rozwija się stopniowo, często bezobjawowo przez wiele miesięcy, a nawet lat. W jej przebiegu dochodzi do nieodwracalnych zmian w miąższu nerek, takich jak zwłóknienie i utrata czynnych nefronów. W efekcie zmniejsza się efektywność filtracji kłębuszkowej, a organizm psa nie jest w stanie skutecznie usuwać toksyn. Czynnikami predysponującymi do wystąpienia przewlekłej choroby nerek są m.in. wrodzone wady anatomiczne, przewlekłe stany zapalne (np. jamy ustnej), infekcje bakteryjne i wirusowe (np. leptospiroza), choroby przyzębia, zatrucia (np. rodzynkami, winogronami) a także długotrwałe stosowanie niektórych leków nefrotoksycznych.

Rasy psów szczególnie narażone na przewlekłe choroby nerek to: labradory, owczarki niemieckie, rottweilery, dogi niemieckie i pomeraniany. Choroba statystycznie częściej występuje u psów starszych oraz u samców. Zmiany zwyrodnieniowe w obrębie kłębuszków i kanalików nerkowych postępują stopniowo i są nieodwracalne, dlatego leczenie ma charakter wspomagający i paliatywny.

 

Ostra niewydolność nerek — etiologia i przebieg

Ostra niewydolność nerek (AKI, acute kidney injury) to zespół objawów spowodowanych gwałtownym upośledzeniem funkcji filtracyjnej nerek. Może mieć podłoże przednerkowe (np. spadek ciśnienia krwi), nerkowe (uszkodzenie miąższu nerkowego) lub zanerkowe (np. niedrożność moczowodów). Częstą przyczyną są:

• zatrucia lekami (np. ibuprofen, paracetamol) lub substancjami chemicznymi (np. glikol etylenowy, pestycydy), 
• urazy mechaniczne i wstrząsy, 
• infekcje bakteryjne/wirusowe, 
• utrata płynów ustrojowych (w wyniku biegunki lub krwotoku).

Przebieg choroby może być bardzo gwałtowny. Objawy pojawiają się nagle: wymioty, brak moczu (anuria), znaczne osłabienie, hipotermia, a w ciężkich przypadkach — zaburzenia neurologiczne. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie i podjęcie intensywnego leczenia szpitalnego, w tym nawodnienia dożylnego, korekcji elektrolitowej i detoksykacji.

 

Choroba nerek u psa: leczenie i jego postępowanie

Leczenie choroby nerek u psa wymaga indywidualnego podejścia i zależy od rodzaju oraz zaawansowania schorzenia. W ostrych przypadkach celem terapii jest stabilizacja stanu ogólnego, przywrócenie perfuzji nerek oraz eliminacja przyczyny pierwotnej (np. toksyny). W formach przewlekłych leczenie koncentruje się na spowolnieniu progresji choroby, kontrolowaniu objawów klinicznych i poprawie komfortu życia zwierzęcia.

Stosowane metody leczenia choroby nerek u psa to:

• płynoterapia dożylna,
• farmakoterapia obniżająca ciśnienie krwi i stymulująca produkcję erytropoetyny,
• leczenie objawowe (przeciwwymiotne, przeciwbólowe, osłonowe),
• preparaty ograniczające wchłanianie fosforu,
• suplementacja (np. witaminy z grupy B, omega-3, antyoksydanty),
• specjalistyczna dieta nerkowa.

Regularne monitorowanie parametrów biochemicznych i morfologicznych krwi oraz kontrola masy ciała i objętości moczu są nieodzowną częścią leczenia. W zaawansowanych przypadkach możliwa jest dializa. Leczenie zawsze musi być prowadzone przez lekarza weterynarii.

Choroba nerek u psa: dieta — rola żywienia w terapii

Dieta nerkowa dla psa odgrywa fundamentalną rolę w leczeniu tej przewlekłej choroby. Pokarm dla psa z chorobą nerek powinien zawierać zmniejszoną fosforu i sodu, a jednocześnie być smakowity i dobrze tolerowany przez zwierzę, by zachęcić go do jedzenia przy spadku apetytu. W niektórych przypadkach, w zależności od wyników badań, może być też konieczność ograniczania poziomu białka w diecie. Celem diety jest zmniejszenie obciążenia metabolicznego nerek, opóźnienie postępu choroby oraz poprawa stanu odżywienia psa. Z mojego doświadczenia specjalistyczne karmy weterynaryjne “renal” nie sprawdzają się w żywieniu psów nerkowych. O wiele lepszym rozwiązaniem będzie dobrze zbilansowana dieta surowa BARF dla psa lub dieta gotowana dla psa o niskiej zawartości fosforu, zwłaszcza nieorganicznego. Jeśli poszukujesz przepisów na posiłki dla swojego psa nerkowego, to zerknij na ,,Plan żywieniowy Dieta Renal dla psa”.

Taka diet sprawdzi się również w przypadkach nietolerancji pokarmowej  Dobrze, aby dietoterapia była kontrolowana przez dietetyka zwierzęcego.  W przypadku łączonego problemu choroby nerek oraz alergii lub nietolerancji pokarmowej ważne jest, aby jedzenie zawierało jedno źródło białka (dieta monobiałkowa), odpowiednią ilość kalorii oraz dodatki wspierające funkcje nerek, np. kwasy tłuszczowe omega-3, witaminy z grupy B czy witaminę E. Pies powinien mieć stały dostęp do świeżej wody, a struktura posiłków powinna sprzyjać ich łatwemu przyjmowaniu, nawet przy obniżonym apetycie.

 

Diagnostyka chorób nerek u psa: metody kliniczne i laboratoryjne

Rozpoznanie choroby nerek opiera się na wywiadzie klinicznym, badaniu fizykalnym oraz wynikach badań laboratoryjnych. Diagnostyka obejmuje:

• badania krwi (kreatynina, mocznik),
• badanie moczu (pH moczu, gęstość moczu, stosunek białka do kreatyniny),
• USG jamy brzusznej,
• pomiar ciśnienia krwi,
• w rzadkich przypadkach — biopsja nerek.

Dodatkowo określa się jonogram rozszerzony(sód, potas, wapń, fosfor, magnez, chlorki), hematokryt i liczbę erytrocytów. Badanie moczu umożliwia ocenę jego ciężaru właściwego, obecności białka, osadu komórkowego i obecności kryształów. USG jamy brzusznej pozwala na ocenę struktury nerek i wykrycie zmian morfologicznych (np. torbiele, guzy, zmiany zwłóknieniowe). W przypadku trudności diagnostycznych można rozważyć wykonanie biopsji nerek i badania histopatologicznego. Wczesne wykrycie choroby, znacznie poprawia rokowania.

 

Profilaktyka — jak zapobiegać chorobom nerek u psów?

Zapobieganie chorobom nerek opiera się na działaniach prewencyjnych, które powinny obejmować:

• regularne badania profilaktyczne krwi i moczu,
• monitorowanie ciśnienia tętniczego,
• unikanie ekspozycji psa na substancje nefrotoksyczne,
• kontrolę masy ciała i aktywności fizycznej,
• dbanie o higienę jamy ustnej (profilaktyka chorób przyzębia),
• stosowanie odpowiednio zbilansowanej diety, bogatej w składniki wspierające funkcje nerek oraz ubogiej w fosfor nieorganiczny.

Dzięki profilaktyce można wykryć chorobę na wczesnym etapie, co znacznie poprawia rokowania i umożliwia podjęcie skutecznej terapii, bo lepiej zapobiegać niż leczyć.

 

Choroba nerek u psa: FAQ — najczęściej zadawane pytania

Jakie są pierwsze objawy choroby nerek u psa?


Najczęściej obserwuje się wzmożone pragnienie, utratę apetytu, częste oddawanie moczu i spadek masy ciała.

Czy przewlekła choroba nerek u psa jest uleczalna?

Nie, ale odpowiednie leczenie i dieta mogą spowolnić jej rozwój, a czasem nawet zatrzymać postępowanie choroby i poprawić jakość życia psa.

Jak często badać nerki psa?


Przynajmniej raz w roku u psów zdrowych i przynajmniej co pół roku u seniorów lub psów z grup ryzyka.

Czy dieta domowa może być alternatywą dla karmy weterynaryjnej?


Tak, zdecydowanie, ale ważne, aby była właściwie zbilansowana. Dlatego wcześniej warto skonsultować się z dietetykiem zwierzęcym.

Dlaczego dieta jest tak ważna w leczeniu nerek u psa?


Ponieważ odpowiednia dieta redukuje obciążenie nerek, ogranicza mocznik i fosfor, wspiera organizm psa i przedłuża życie.